యోగ పరిప్రశ్నలు

 యోగ పరిప్రశ్నలు

1)యోగ విద్య అంటే ఏమిటి?

యోగము గూర్చి, యోగమార్గము గూర్చి, యోగసాధన గూర్చి తెలిపే విద్యను యోగవిద్య లేదా ఆధ్యాత్మిక విద్య అందురు.

2)యోగము అంటే ఏమిటి? అవి ఎన్ని రకాలు?

యోగమంటే ఆత్మను పరమాత్మలో కలపటం లేదా పరమాత్మను పొందటమును యోగమందురు. యోగములు ఏడు రకాలుగా యున్నవి. అవి:

1. రాజయోగము

2. హఠయోగము

3. కుండలినీ యోగము

4. మంత్ర యోగము

5. లయసిద్ధి యోగం

6. కర్మయోగము

7. భక్తియోగము

3)వియోగము అంటే ఏమిటి?

ఇంద్రియాలకు లోనై నిషిద్ధ పనులు చేస్తూ ఈశ్వరాజ్ఞకు వ్యతిరేకంగా పని చేయడాన్ని వియోగమందురు. లేదా యోగము కాని దానిని కూడా వియోగము అందురు.

4)పరమాత్మ అంటే ఏమిటి?

ఈ బ్రహ్మాండము (జగత్తు) కు ఆధారమైనవాడు లేదా నియామకుడిని పరమాత్మ అందురు.

5)జీవాత్మ అంటే ఏమిటి?

పిండమునకు మూలమైనవాడు లేదా నియామకుడిని జీవాత్మ లేదా జీవుడు అందురు.

6)ఆత్మ అంటే ఎవరు?

బుద్ధిని వశపరచుకొని, మనస్సుతో పనులు చేయించేది "ఆత్మ".

7)మనస్సు అంటే ఏమిటి?

బుద్ధికి లోబడి, బుద్ధి చెప్పినట్లుగా ప్రవర్తించే దానిని "మనస్సు" అందురు.

8)బుద్ధి అంటే ఏమిటి?

మనము ఏ పనులు చేయకూడదో, ఏ పనులు చేయాలో మనస్సుకు చెప్పే దానిని "బుద్ధి" అందురు.

9)శరీరము అంటే ఏమిటి?

పంచభూతములతో ఏర్పడిన జీవుడి యొక్క పదార్థమును శరీరమందురు.

10)పంచ భూతములంటే ఏమిటి?

ఆకాశము, వాయువు, జలము, అగ్ని, భూమిలను పంచభూతాలందురు.

11)ప్రకృతి అంటే ఏమిటి?

సత్త్వ, రజో, తమో అనే మూడు గుణాల కలయిక వలన ఏర్పడిన దానిని ప్రకృతి అందురు. లేదా ఇచ్చాశక్తి, క్రియాశక్తి, జ్ఞానశక్తిల కలయికనే ప్రకృతి అందురు.

12)పంచప్రాణాలు అంటే ఏమిటి?

ప్రాణం, అపానం, సమానం, ఉదానం, వ్యానం వీటినే పంచప్రాణాలంటారు. ఇవి మన శరీరంలో వివిధ రకాల ప్రక్రియలు నిర్వహించును.

13)పంచ ఉపవాయువులంటే ఏమిటి?

నాగ, కూర్మ, ధనంజయ, దేవదత్త, కృకల అనే వాయువులను పంచ ఉపవాయువులందురు. ఇవి మనిషి శరీరములో ఎముకలు, చర్మము, మొదలైన వాటిలో ఉంటూ వాటి క్రియలను నడుపుతుంటాయి.

14)మాయ అంటే ఏమిటి?

ఉన్నది లేనట్లుగా, లేనిది ఉన్నట్లుగా చూపించడమే లేదా భ్రమలో ఉండటాన్ని "మాయ" అందురు. ఉదాహరణకు పాలలో వెన్న ఉందా? అంటే అది మన కంటికి కనిపించదు. కాని లేదు అనటానికి లేదు. ఎందుకంటే పాలను తోడేస్తే పెరుగు అవుతుంది. అదే పెరుగును బాగా గిలకొట్టితే మజ్జిగతోపాటు వెన్న కూడా వస్తుంది కదా!

---

జ్ఞానం మరియు ఆత్మ

• జ్ఞానమంటే ఏమిటి? మాయను గురించి గాని, దాని తీరు తెన్నుల గూర్చి గాని తెలియటాన్ని జ్ఞానం అంటారు.

• జ్ఞాని అంటే ఎవరు? మాయ గూర్చి తెలిసిన వాడిని జ్ఞాని అంటారు.

• తత్త్వజ్ఞాని అంటే ఎవరు? తత్ (పరమాత్మ), త్వం (జీవాత్మ) మధ్య భేదాన్ని తెలుసుకున్నవాడు తత్త్వజ్ఞాని.

• ఆత్మ జ్ఞానము అంటే ఏమిటి? ఆత్మ అణువుతో నిర్మితమని తెలుసుకోవడం ఆత్మజ్ఞానం.

• బ్రహ్మజ్ఞానమంటే ఏమిటి? పరమాత్ముడు పరమాణు నిర్మితమని లేదా పరబ్రహ్మము గురించి తెలుసుకోవడం బ్రహ్మజ్ఞానం.

• అవధూత అంటే ఎవరు? ప్రాపంచిక విషయాల నుండి బయటపడే వాడిని అవధూత అంటారు.

---

గురువుల రకాలు

• గురువు: బ్రహ్మ సాక్షాత్కారం, తత్వజ్ఞానం, ఆత్మజ్ఞానం లేదా యోగసాధన వంటి శాస్త్ర విషయాలలో విజ్ఞానం ఉన్నవారు.

• సద్గురువు: స్వయంగా ఆత్మ సాక్షాత్కారం పొందినవారు (ఉదా: శిరిడి సాయిబాబా). సాధకుడి కుండలినీ శక్తి ఆజ్ఞాచక్రానికి వచ్చినప్పుడు వీరి దర్శనం కలుగుతుంది.

• పరమగురువు: పరమాత్మ సాక్షాత్కారం పొందినవారు (ఉదా: పరమశివుడు).

• ఆదిగురువు: నిరాకార పరబ్రహ్మమైన గాఢ అంధకార శూన్యమును గూర్చిన జ్ఞానము కలిగిన వారు (ఉదా: దక్షిణామూర్తి).

---

కర్మ మరియు విధి

• కర్మ: ప్రకృతికి వశమై ప్రాణులు చేసే ప్రతి పనినీ కర్మ అంటారు. ఇదే మరుజన్మకు కారణమవుతుంది.

• విధివ్రాత: గత జన్మలో చేసిన పాప పుణ్యాల ఫలితమే ఈ జన్మలో విధివ్రాత. ఇది మన బుద్ధికి అనుగుణంగా ఉంటుంది.

1)అంతఃకరణాలు అంటే ఏమిటి?

బుద్ధి, అహంకారము, మనస్సు ఈ మూడింటినీ కలిపి అంతఃకరణాలందురు.

2)అహంకారము అంటే ఏమిటి?

నేను మాత్రమే చేయగలను అనుకొనుటయే అహంకారమగును. లేదా నేను, నాది అను జ్ఞానమును కలుగు చేయునది కూడా అహంకారమగును.

3)ఆత్మ విశ్వాసము అంటే ఏమిటి?

నేను కూడ చేయగలను అనుకొనుటయే ఆత్మ విశ్వాసమగును. లేదా ఆత్మయందు విశ్వాసము (నమ్మకం) కలిగి ఉండుటను ఆత్మవిశ్వాసమందురు.

4)వివేకము అంటే ఏమిటి?

జగత్తు మిథ్య అని, బ్రహ్మమే సత్యమని, వీటికి సంబంధించిన విషయాలయందు భేద జ్ఞానమును కలిగి ఉండుటను వివేకమందురు.

5)వైరాగ్యం అంటే ఏమిటి?

ఇహలోకమునందు (ఈ భూమి మీద), పరలోకమునందు ఉన్న భోగాలన్నీ అసత్యములని తెలుసుకొనుటను వైరాగ్యమందురు. ఇది వివేకము వలన వస్తుంది. ఇది తెలుసుకొనువాడు సన్యాసి అవుతాడు.

6)షట్సంపత్తి అంటే ఏమిటి?

ఇంద్రియ నిగ్రహము, విశ్వాసము, సమాధిస్థితి మున్నగు విషయాలు వివేక వైరాగ్యముల వలన వస్తాయి. దీనినే షట్సంపత్తి అందురు.

7)ఇంద్రియనిగ్రహము అంటే ఏమిటి?

ఇంద్రియ విషయాలయందు అనాసక్తిని (ఇష్టం లేకుండుట) కలిగి ఉండుటను ఇంద్రియ నిగ్రహము అంటారు.

8)ఇంద్రియాలంటే ఏమిటి?

కర్మేంద్రియాల వలన, జ్ఞానేంద్రియాల వలన చేసే పనులను ఇంద్రియాలందురు. ఈ ఇంద్రియాలు పంచ కర్మేంద్రియాలుగా, పంచ జ్ఞానేంద్రియాలుగా ఉంటాయి. అందువల్లనే వీటినే దశేంద్రియాలందురు.

9)పంచ కర్మేంద్రియాలు అంటే ఏమిటి?

చెవి, ముక్కు, నాలుక, కన్ను, చర్మమును కలిపి పంచకర్మేంద్రియాలందురు.

10)పంచ జ్ఞానేంద్రియాలు అంటే ఏమి?

చెవి వలన శబ్దము వినుట, చర్మము వలన స్పర్శజ్ఞానమును కలిగి ఉండుట, కన్ను వలన రూపము చూచుట, ముక్కువలన వాసనను గ్రహించుట, నాలుక వలన రుచి తెలుసుకొనుటవలన వీటిని పంచజ్ఞానేంద్రియాలందురు.

11)"ప్రజ్ఞ" అంటే ఏమిటి?

కఠినమైన విషయాన్ని కూడా తేలికగా గ్రహించగలిగే నిర్మలమైన బుద్ధిని "ప్రజ్ఞ" అందురు. అంటే విషయాలయందు అనుమానంగాని, భ్రమలుగాని ఉండవు.

12)మనోనిగ్రహము అంటే ఏమిటి?

మనస్సును చంచల స్వభావము నుండి నిర్మలమైన, నిశ్చలమైన స్వభావమునకు తీసుకుని రావడమును మనో నిగ్రహమందురు. ఈ మనో నిగ్రహమును సాధించుటకు అరిషడ్వర్గాలను జయించాలి.

13)అరిషడ్వర్గాలు అంటే ఏమిటి?

కామము, క్రోధము, లోభము, మోహము, మదము, మాత్సర్యంలను అరిషడ్వర్గాలందురు. ఇక్కడ కామము అనగా కోరికగా, క్రోధము అనగా కోపముగా, లోభము అనగా పిసినారితనము, గర్వము అనగా మదము, మాత్సర్యం అనగా అసూయగా పరిగణిస్తారు.

14)అష్టాంగాలు అంటే ఏమిటి?

అష్టాంగాలు అనగా 8 రకాలు. అవి 1. యమము 2. నియమము 3. ఆసనము 4. ప్రాణాయామము 5. ప్రత్యాహారం 6. ధారణ 7. ధ్యానము 8. సమాధిస్థితి.

---

యోగదర్శనం - ముఖ్యమైన అంశాలు

షట్ చక్రాలు అంటే ఏమిటి?

షట్ చక్రాలు అంటే 6 చక్రాలు. అవి:

1. మూలాధార చక్రము

2. స్వాధిష్ఠాన చక్రము

3. మణిపూరక చక్రము

4. అనాహత చక్రము

5. విశుద్ధి చక్రము

6. ఆజ్ఞాచక్రము
   ఇవి కాకుండా సహస్రారము అనేది ఉంటుంది.

1)కుండలినీ శక్తి అంటే ఏమిటి?

షట్ చక్రాలకు మూలధారమైన శక్తినే కుండలినీ శక్తి అందురు.

2)స్థితప్రజ్ఞుడు అంటే ఎవరు?

జగత్తులో జరిగే విషయాలయందు సమదృష్టి కలిగిన వాడిని స్థితప్రజ్ఞుడు అందురు. అంటే రాగద్వేషాలయందు, కష్టసుఖాలయందు మున్నగు విషయాలయందు స్థిరమైన నిర్ణయం కలిగిన వాడని అర్థము.

3)భూతదయ అంటే ఏమిటి?

నీ చుట్టూ ఉండే జీవులయందు దయ కలిగి ఉండుటను భూతదయ అందురు.

4)మమకారము అంటే ఏమిటి?

తన స్వంత వారి మీద ప్రేమ, అప్యాయతలను కలిగి ఉండుటను మమకారము అందురు.

5)నిద్ర అంటే ఏమిటి?

జీవాత్మ స్వప్నావస్థలో ఉండడాన్ని నిద్రావస్థ అందురు. ఇది 3 విధాలుగా ఉంటుంది:

1. సత్త్వగుణ నిద్రా వృత్తి

2. రజోగుణ నిద్రా వృత్తి

3. తమో గుణ నిద్రా వృత్తి

---

6)దుఃఖము అంటే ఏమిటి?

జీవుడు ఈ శరీరమును వదిలిపెట్టే సమయంలో ఉండే బాధను దుఃఖము అందురు. ఇది 5 రకాలుగా ఉంటుంది:

1. గర్భవాస దుఃఖము

2. జన్మ దుఃఖము

3. జరా దుఃఖము

4. రోగ దుఃఖము

5. మరణ దుఃఖము

7)బ్రాహ్మీ ముహూర్త కాలము ఏది?

తెల్లవారు జామున సుమారుగా 3:30 నుండి 4:45 గంటల మధ్య సమయాన్ని బ్రాహ్మీముహూర్తము అందురు.

8)త్రికాల సంధ్య కాలములు ఏవి?

• ఉదయం: 3:30 నుండి 7 గంటల వరకు

• మధ్యాహ్నం: 12:00 నుండి 1 గంట వరకు

• సాయంత్రం: 5:00 నుండి 7 గంటల వరకు

9)అర్ఘ్యమంటే ఏమిటి?

ప్రత్యక్ష దైవమైన సూర్యభగవానునికి "సర్వ సమర్పణా" భావనతో జలము (నీటిని) అర్పించుటను అర్ఘ్యము అందురు.

---

10)పంచమూర్తులంటే ఎవరు?

నారాయణుడు, ఈశ్వరుడు, ఆదిత్యుడు, గణపతి, అంబికలను పంచమూర్తులు అందురు.

• నారాయణుడు: ఆకాశమునకు

• ఈశ్వరుడు: వాయువునకు

• ఆదిత్యుడు: అగ్నికి

• గణపతి: జలమునకు

• అంబిక: భూమికి ప్రతీకలు.

11)పంచాయతన పూజ అంటే ఏమిటి?

పంచమూర్తులను వారి వారి సంప్రదాయాలను బట్టి, ఇష్టతను బట్టి పూజ చేయుటను పంచాయతన పూజ అందురు. ఇవి 5 రకాలు:

1. శివ పంచాయతనము

2. విష్ణు పంచాయతనము

3. దేవి పంచాయతనము

4. గణపతి పంచాయతనము

5. ఆదిత్య పంచాయతనము

12)విగ్రహారాధన అంటే ఏమిటి?

మీకు ఇష్టమైన దేవతా విగ్రహం యొక్క రూపమును మనస్సులో నిశ్చల పర్చుకొని ధ్యానము చేయుటను విగ్రహారాధన అందురు.

13)అర్చన మూర్తులంటే ఎవరు?

శాస్త్ర ప్రకారం, బీజాక్షర సహిత యంత్రాలతో, మంత్రశక్తిచే దేవాలయాలయందు ప్రతిష్టించే విగ్రహాలను అర్చనమూర్తులు అందురు.

14)భక్తుడు అంటే ఎవరు?

ఇహలోక కోర్కెలు (ధనం, ఉద్యోగం, పదవులు మొదలైనవి) తీర్చమని భగవంతుడిని కోరేవాడిని భక్తుడు అంటారు.

15)సాధకుడు అంటే ఎవరు?

పరమైన కోర్కెలు తీర్చమని అంటే మోక్షము, ఆత్మసాక్షాత్కారముగాని కావాలని ఆ భగవంతుడిని కోరేవాడు సాధకుడు అందురు.

16)కర్మయోగి అంటే ఎవరు?

తాను చేసే ప్రతి కర్మలోను దేవుడిని చూస్తూ, ఆ కర్మఫలమును దేవుడికి అర్పించేవాడు. కర్మయోగి అందురు.

17)భక్తి యోగి అంటే ఎవరు?

తాను ప్రతి జీవిలోను, ప్రతి విగ్రహాములోను, అంటే ఈ జగత్తులోని ప్రతి పదార్థమునందు దైవమును చూసేవాడు భక్తియోగి అందురు.

18)జ్ఞాన యోగి అంటే ఎవరు?

ఈ జగత్తులోని ప్రతి విషయ జ్ఞానమునందు దేవుడిని చూసేవాడిని జ్ఞాన యోగి అందురు.

19)యోగి అంటే ఎవరు?

దైవ సాక్షాత్కారము పొంది, తద్వారా ఆత్మ సాక్షాత్కారము పొంది, తద్వారా పరమాత్మ సాక్షాత్కారము పొందువాడు యోగి అందురు.

20)యోగ సాధకుడు అంటే ఎవరు?

అష్టాంగాలతో సాధన చేయువాడు యోగసాధకుడు అందురు. అంటే యమ, నియమాలు, ఆసనము, ప్రాణాయామము, ప్రత్యాహారము, ధారణ, ధ్యాన, సమాధి స్థితులతో సాధన చేయువాడని అర్థము.

21)యమము అంటే ఏమిటి?

"యమ" అనేది సమాజపరంగా మనిషి ఎలా నడుచుకోవాలో తెలియజేయును. వీటిలో అహింస, సత్యం, అస్తేయం, బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహము అనే 5 అంశాలున్నాయి.

22)నియమము అంటే ఏమిటి?

"నియమము" అనేది మనిషి ఎలా ఉండాలో తెలియజేయును. వీటిలో శౌచము, సంతోషము, తపస్సు, గ్రంథ పఠనం, ఈశ్వర ప్రణిధానము అనే 5 అంశాలున్నాయి.

23)ఆసనం అంటే ఏమిటి?

జప, ధ్యానాదులకు ఏవిధంగా కూర్చుంటే అనుకూలంగా ఉంటుందో దానిని "ఆసనం" అందురు. వీటిలో గోముఖ, స్వస్తిక, పద్మ, వీరసింహ, భద్ర, ముక్త, మయూర, సుఖ, సిద్ధ అనే 10 రకాల ఆసనాలున్నాయి.

24)ప్రాణాయామము అంటే ఏమిటి?

ఉచ్ఛ్వాస, నిశ్వాసలు అంటే గాలి పీల్చటం, వదలటం అనే ప్రక్రియలు మన ఆధీనంలో ఉంచుకొనుటకు చేసే అభ్యాసమును ప్రాణాయామందురు.

25)ప్రత్యాహారము అంటే ఏమిటి?

ధ్యానంలో, ఉపాసనలో, జపములోగాని మనస్సును బాహ్య విషయాల నుండి మరల్చి, అంతరింద్రియములనందు లగ్న పర్చుటను "ప్రత్యాహారం" అందురు. దీనివలన మనస్సు ఏ విషయమునందు లగ్నం చేయాలంటే దాని మీద లగ్నం చేయగలదు.

26)ధారణ అంటే ఏమిటి?

మనస్సు చాంచల్యం లేకుండా చేసుకొని, తద్వారా మనస్సును స్థిరంగా ఉంచుకొని, ఆ పరమేశ్వరుని గూర్చి ఆలోచనా చేయటాన్ని ధారణ అందురు. దీనివలన ఏకాగ్రత లభించును.

27)సమాధిస్థితి అంటే ఏమిటి?

ఆత్మ, పరమాత్మయందు లయం చెందుతున్నపుడు కలిగే ఆనంద స్వరూప స్థితిని సమాధి స్థితి అందురు.

28)సంయమము అంటే ఏమిటి?

యోగశాస్త్రము ప్రకారం ధారణ, ధ్యానము, సమాధిస్థితిలను మూడింటిని కలిపి సంయమము అందురు. దీనిని సాధించుటకు "త్రాటక క్రియ" అనే విధానము ఉన్నది.

29)షట్కర్మలు అంటే ఏమిటి?

ధౌతి, వస్తి, నేతి, త్రాటక, నౌలిక, కపాలభాతి అనే 6 రకాల ప్రక్రియలను షట్కర్మలందురు. వీటిని ప్రాణాయామాంగాలుగా పిలుస్తారు.

30)అష్టవిధ కుంభకాలు అంటే ఏవి?

సూర్య బేధనం, ఉజ్జాయి, సీత్కారి, శీతలీ, భస్త్రిక (చిత్రంలో భద్రిక అని ఉంది), భ్రామరి, మూర్ఛ, ప్లావిని (చిత్రంలో మూర్ఛాష్ణావిని అని ఉంది) అనే 8 రకాల కుంభకాలని అష్టవిధ కుంభకాలందురు.

31)మరణము అంటే ఏమిటి?

శరీరము నుండి ఆత్మ బయటకు వెళ్లిపోవటాన్ని 'మరణము' అందురు.

32)గుణత్రయము అంటే ఏమిటి?

సత్త్వగుణము, రజోగుణము, తమోగుణముల త్రయమును గుణత్రయమందురు. ఇవి శరీరముల పుట్టుకకు కారణమవుచున్నది.

33)శరీర రకాలు తెల్పండి?

శరీరాలు ముఖ్యంగా మూడు రకాలు:

1. స్థూల శరీరము

2. సూక్ష్మ శరీరము

3. కారణ శరీరము
   శుద్ధ సత్త్వగుణము వలన కారణ శరీరము, సత్త్వ-రజో గుణముల వలన సూక్ష్మ శరీరము, తమోగుణము వలన స్థూల శరీరాలేర్పడును.

34)పంచకోశాలు అంటే ఏమిటి?

అన్నమయకోశము, ప్రాణమయకోశము, మనోమయకోశము, విజ్ఞానమయకోశము, ఆనందమయకోశములనే అయిదు కోశాలను పంచకోశాలందురు.

35)జీవుడి అవస్థలు ఎన్ని రకాలు?

జీవుడి అవస్థలు 4 రకాలు. అవి: 1. జాగ్రత్ (చిత్రంలో జాగృతి అని ఉంది), 2. స్వప్న (చిత్రంలో స్వపు అని ఉంది), 3. సుషుప్తి, 4. తురీయము. ఈ నాలుగు అవస్థలను జీవుడి అవస్థలందురు.

36)అంతఃకరణ దోషాలు ఏవి?

అంతఃకరణ దోషాలు మూడు విధాలు:

1. మలదోషము: జన్మ జన్మాంతర వాసనలు కలిగి ఉండుట.

2. విక్షేప దోషము: మానసిక చంచలత్వము కలిగి ఉండుట.

3. ఆవరణ దోషము: స్వస్వరూపాన్ని తెలుసుకోలేకపోవటం.

37)శరీర గ్రంథులు తెల్పండి.

మన శరీరంలో 3 రకాలైన గ్రంథులున్నాయి: 1. బ్రహ్మగ్రంథి, 2. విష్ణు గ్రంథి, 3. రుద్ర గ్రంథి.

• మలదోష నివారణ వలన బ్రహ్మగ్రంథి, విక్షేప దోష నివారణ వలన విష్ణుగ్రంథి, ఆవరణ దోష నివారణ వలన రుద్ర గ్రంథి విభేదనం (శుద్ధి) జరుగును.

38)పునఃజన్మ అంటే ఏమిటి?

జీవుడు తన మరణ సమయములో ఏ విషయం తాలుకా ముద్ర తీవ్రంగా ఉంటుందో, ఆ కర్మను తీర్చుకొనుటకు ఆ రూపంలో పుడతాడు. దీనినే పునఃజన్మ అందురు.

39)విషయవాంఛ, విషయవాసనలంటే ఏమిటి?

• విషయవాంఛలు: కోరికలు. వీటి వలన పాపపుణ్యాలేర్పడును. (ఉదా: మామిడిపండు తినాలనే కోరిక).

• విషయవాసనలు: ఆ కోరిక యొక్క ముద్రను కలిగి ఉండుట. వీటి వలన కర్మలు ఏర్పడును. (ఉదా: మామిడిపండు రుచిని మర్చిపోలేకపోవటం).

40)ద్వైతము, అద్వైతములు అంటే ఏమిటి?

• ఏకతత్త్వములో భిన్నతత్త్వమును కలిగి ఉండటాన్ని ద్వైతమందురు.

• భిన్నతత్త్వములో ఏకతత్త్వమును కలిగి ఉండటాన్ని అద్వైతమందురు.

41)చిత్తభూములు అంటే ఏమిటి?

మనస్సు యొక్క అవస్థలను చిత్తభూములందురు. ఇవి 5 రకాలు:

1. క్షిప్తం, 2. మూఢం, 3. విక్షిప్తం, 4. ఏకాగ్రం, 5.విరుద్ధం

2. చిత్త స్వభావాలు: మనస్సుకు ప్రఖ్య, ప్రవృత్తి, స్థితి అనే మూడు రకాల స్వభావాలుంటాయి.

3. చిత్త వృత్తులు: ప్రమాణము, విపర్యయము, వికల్పము, నిద్ర, స్మృతి అనేవి ఐదు రకాల చిత్తవృత్తులు.

42) జపము: ఏదైనా మంత్రాన్ని లేదా భగవన్నామమును పదే పదే స్మరించుట. ఇది పాప నాశనానికి ఉపయోగపడుతుంది.

43) ఉపాసన: గురువు ఉపదేశించిన మంత్రాన్ని ప్రతిరోజూ క్రమం తప్పకుండా చేయుట. ఇది సగుణ, నిర్గుణ అని రెండు రకాలు.

44) ముముక్షువు: బ్రహ్మప్రాప్తిని (మోక్షాన్ని) కోరేవాడు

45)ఋషి: వేద మంత్రాలలో ఏ మంత్రము ఎవరి చేత సిద్ధిపొందినదో వారిని ఋషి అంటారు.

46)తత్త్వదర్శి: గురువు కృపతో ఆత్మ సాక్షాత్కారము పొందినవాడు.

47)సిద్ధుడు: నిరంతర సాధనతో, నిత్యం సమాధి స్థితిలో ఉండగలిగే శక్తి కలిగినవాడు.

48)సేవ: నిరంతరం జరిగే కర్మను సేవ అంటారు. ఇది సాకామ, నిష్కామ అని రెండు విధాలు.

49)ఆత్మసాక్షాత్కారము: భ్రూమధ్యంలో (కనుబొమ్మల మధ్య) దివ్యమైన తేజస్సుతో కూడిన బిందువును చూస్తూ, అందులో తన స్వరూపాన్ని దర్శించటం.

50)పరమాత్మ సాక్షాత్కారము: అహంకారం, వాసనలు లేని శుద్ధమైన ఆత్మ యందు పరమాత్మ జ్యోతి స్వరూపం గోచరించుట.

51)విశ్వరూప సాక్షాత్కారము: నిర్వికల్ప సమాధిలో ఉన్నవారికి సహస్రార చక్రం వికసించి, పరమాత్మ వెయ్యి తలలు, బాహువులతో దర్శనమిచ్చుట.

52)భక్తి: పరమాత్మ ఎల్లప్పుడూ మనకు తోడుగా ఉంటాడని నమ్మటం. ఇది పరమ, సాత్విక, రాజస, తామసిక అని నాలుగు రకాలు.

1. నవవిధ భక్తి మార్గాలు

భక్తి మార్గాలు తొమ్మిది రకాలుగా ఉన్నాయి:

• శ్రవణము: భగవంతుని లీలలను వినడం.

• కీర్తనము: నామస్మరణ లేదా పాటలు పాడటం.

• స్మరణము: ఎల్లప్పుడూ భగవంతుడిని తలచుకోవడం.

• నమస్కారము, అర్చన, పాదసేవ: వివిధ పూజా రూపాలు.

• దాస్యము: భగవంతుడికి సేవకుడిగా ఉండటం.

• సఖ్యత: భగవంతుడిని స్నేహితుడిగా భావించడం.

• ఆత్మనివేదనము: తనను తాను పూర్తిగా సమర్పించుకోవడం.

2. ముక్తి మరియు రకాలు

మన ఆత్మ పరమాత్మలో లయం కావడాన్ని ముక్తి అంటారు. ఇది 6 రకాలు:

1. సామీప్య ముక్తి

2. సాలోక్య ముక్తి

3. సారూప్య ముక్తి

4. సాయుజ్య ముక్తి

5. శరస్థ ముక్తి

6. కైవల్య ముక్తి

3.  మోక్షము అంటే ఏమిటి?

లేశ మాత్రము కూడా అహంకారం లేని లేశ మాత్రమైనా విషయ వాంఛలు లేని  లేశ మాత్రమైనా విషయ వాసనలు లేని పరిశుద్ధమైన ఆత్మ సాధకుడు యొక్క బ్రహ్మ రంధ్రం ద్వారా ఆ నిరాకారుడైన పరబ్రహ్మము యందు లయం చెందుటను మోక్షము అందురు.అందుకే మన వేదాలు ధర్మ అర్ధ కామము గురించి చెప్పాయి గాని మోక్షం గురించి ఎక్కడా వివరించలేదు.

1. భక్తుడు కావడం

2. ముముక్షువు కావడం

3. యోగసాధకుడు కావడం

4. తత్త్వదర్శి కావడం

5. సిద్ధుడు కావడం

5. మోక్ష ద్వారాలు (నాలుగు లక్షణాలు)

సాధకుడు ఉన్నదోత్తమైన లక్షణాలు కలిగి ఉండుటను మోక్షానికి ద్వారాలుగా చెప్పారు ఆ నాలుగు లక్షణాలే మోక్షద్వారాలుగా శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.మోక్షానికి మార్గాలు లేదా ద్వారాలుగా ఈ నాలుగింటిని పేర్కొన్నారు:

• సత్ సాంగత్యము: శాస్త్ర విజ్ఞానమును తెలిసిన వారితోనూ జ్ఞానులు, సాధకులు,భక్తులతో కలిసి ఉండటం.

• విచక్షణ జ్ఞానం: మంచి-చెడు, సత్యం-అసత్యం గుర్తించడం. అనగా ఏది సత్యము ఏది అసత్యము ఏది చేయాలి ఏది చేయకూడదు అనే జ్ఞానమును కలిగి ఉండటం.

• దమము: నిత్య సంతోషంగా ఉండటం.

• శమము: భూతదయ (ప్రాణులపై జాలి) కలిగి ఉండటం.

6. మనస్సు యొక్క గుణములు 

సంకల్పం, వాసన, కోరిక, జ్ఞాపకం, శ్రద్ధ, ఉత్సాహం, భయం, ద్వేషం, రాగం, గర్వం, దయ, ప్రేమ, కారుణ్యం, కామం, అహంకారం, లోభం, కృతజ్ఞత, క్రోధము, సంతోషం, బాధ, ఆనందం మొదలైనవి మనస్సు యొక్క గుణాలు.

7. సమాధి స్థితులు (States of Samadhi)

సాధకుడికి ప్రధానంగా నాలుగు సమాధి స్థితులు ఉంటాయి:

సమాధి స్థితి	చక్రం/స్థానం	లభించే ఫలితం
ప్రారంభ సమాధి	విశుద్ధ చక్రం	దైవ దర్శనం
సవికల్ప సమాధి	ఆజ్ఞా చక్రం	ఆత్మ దర్శనం
నిర్వికల్ప సమాధి	సహస్రార చక్రం	పరమాత్మ దర్శనం
ఆనంద సమాధి (తురీయం)	బ్రహ్మరంధ్రం	విశ్వరూప దర్శనం
తురీయాతీత సమాధి	బ్రహ్మరంధ్రం (భావ రహితం)	మోక్షం

---